Zilver is fascinerend. Het is zo kneedbaar dat je het bijna als klei kunt vormen, maar zo sterk dat het bacteriën doodt bij contact. Van de diepe mijnen in Mexico tot de chips in je laptop: we duiken in de wereld van het element met de hoogste glans.
1. Een van de ‘Big Five’ uit de oudheid
Zilver hoort bij een select groepje van vijf elementen die de mensheid als allereerste ontdekte. Samen met goud, koper, lood en ijzer vormde het de basis van onze vroege beschavingen. Al rond 4000 v.Chr. maakten mensen zilveren objecten, al vermoeden archeologen dat we het metaal eigenlijk al veel eerder uit de grond wisten te vissen.
2. Verstopt in de aardkorst
Zilver komt zelden ‘puur’ voor in de natuur. Meestal zit het als een verlegen gast verstopt in rotsen, vermengd met andere metalen zoals goud of koper. Het vereist een serieus proces van mijnbouw en raffinage om die glimmende staafjes te krijgen die we in de kluis leggen.
3. Extreme kneedbaarheid
Zilver heeft bijna magische fysieke eigenschappen. Het is zo kneedbaar dat je het in vrijwel elke vorm kunt persen of trekken zonder dat het breekt. Om je een idee te geven: één enkele gram zilver kun je uitsmeren tot een plaat die 150 keer dunner is dan een standaard velletje papier. Je zou er een hele kamer mee kunnen ‘behangen’ met slechts een handvol metaal.
4. De productie draait op volle toeren
We worden steeds beter in het vinden van zilver. Waar de wereld in 2005 nog zo’n 20.500 ton produceerde, was dat in 2018 al gestegen naar 27.000 ton. Dat komt niet alleen door nieuwe mijnen, maar ook doordat we steeds slimmer worden in het recyclen van oud zilver uit elektronica.
5. Mexico voert de lijst aan
Zilver is een wereldreiziger, maar Mexico en Peru zijn de absolute hotspots. In deze landen wordt het meeste zilver ter wereld gewonnen. Ook in de Verenigde Staten heeft de zoektocht naar zilver hele regio’s op de kaart gezet; denk aan de beroemde ‘Silver City’ verhalen uit het Wilde Westen.
6. Een metaal dat je kunt eten
In tegenstelling tot veel andere metalen is zilver niet giftig voor mensen. Je ziet het dan ook regelmatig terug als decoratie op luxe bonbons of taarten (als E-nummer E174). Omdat het ook nog eens bacteriën doodt, wordt het in de culinaire wereld en de geneeskunde gebruikt om alles steriel te houden.
7. Zilver is synoniem voor geld
Al sinds 700 v.Chr. gebruiken we zilver om mee te betalen. In minstens 14 talen, waaronder het Frans (argent), is het woord voor zilver hetzelfde als het woord voor geld. Tot 1970 zat er zelfs nog echt zilver in de Amerikaanse munten die gewoon in de circulatie waren.
8. Het mysterie van Sterling zilver
Puur zilver is vaak te zacht voor dagelijks gebruik. Daarom gebruiken we ‘Sterling zilver’: een mix van 92,5% zilver en 7,5% van een ander metaal (meestal koper). De naam komt uit het 13e-eeuwse Engeland, waar de Normandiërs munten sloegen die versierd waren met kleine sterren (sterlings).
9. 20 miljard ounces in omloop
Er is naar schatting zo’n 20 miljard ounces aan zilver in gebruik in de vorm van sieraden, munten en kunst. Toch gooien we elk jaar ook veel weg. Omdat zilver in piepkleine hoeveelheden in industriële producten zit, is het soms lastiger en duurder om het te recyclen dan om nieuw zilver uit de grond te halen.
10. Een woord zonder rijm
Het woord zilver stamt af van het Angelsaksische ‘seolfor’. Een leuk weetje voor de taalliefhebbers: in de Engelse taal (silver) is er geen enkel ander woord dat rijmt op zilver. Het staat taalkundig gezien dus net zo eenzaam aan de top als in de scheikunde.
11. De natuurlijke vijand van bacteriën
Zilver heeft een unieke gave: het is antimicrobieel. Het metaal vernietigt de celwanden van bacteriën. Daarom vind je zilver terug in wondpleisters, medische instrumenten en zelfs in sommige sportkleding om zweetgeurtjes (veroorzaakt door bacteriën) tegen te gaan.
12. De koning van de geleiding
Als het gaat om elektriciteit, is er geen enkel element dat beter geleidt dan zilver. Zelfs koper en goud moeten hun meerdere erkennen in dit metaal. Daarom is zilver onmisbaar in hoogwaardige elektronica, zonnepanelen en de printplaten van je computer.
13. De ultieme reflectie
Geen enkel metaal reflecteert licht zo goed als zilver. Bijna 95% van het licht dat op zilver valt, wordt teruggekaatst. Daarom zit er een flinterdun laagje zilver achter het glas van je spiegel. Ook in de wetenschap is dit cruciaal: de spiegels van de krachtigste telescopen en microscopen ter wereld vertrouwen op de glans van zilver om het universum in kaart te brengen.