In de diepe, mysterieuze wereld van onze oceanen leeft een van de meest fascinerende wezens van de zee: de octopus. Deze slimme en flexibele dieren hebben een aantal verbazingwekkende eigenschappen die hen onderscheiden van andere zeedieren. Van hun unieke vermogen om van kleur te veranderen tot hun indrukwekkende intelligentie, octopussen blijven ons verbazen en inspireren.

Gaten en koraalriffen: het knusse thuis van de octopus

De meeste octopussen geven de voorkeur aan het leven dicht bij de kust, waar ze hun thuis maken in de rotsen en koralen. Ze zijn van nature solitaire wezens die hun territorium fel verdedigen tegen indringers. Als octopussen konden schrijven, zouden er overal ‘Verboden toegang’-bordjes hangen.

Supersnelle rugslagzwemmers

Octopussen zijn meesters in het achteruit zwemmen, waarbij ze water door een spierbuis, de sifon, persen om snelheden tot 40 km/u te bereiken. Ook kunnen ze over de zeebodem kruipen, hun armen in kleine openingen stekend op zoek naar voedsel. Stel je voor hoeveel snoepjes je zou kunnen dragen als je acht armen had!

Wat staat er op het menu van de octopus?

Volwassen octopussen eten krabben, slakken, kleine vissen en soms zelfs andere octopussen. Hun bekachtige mond kan een nare beet uitdelen en injecteert ook gif, dat meestal onschadelijk is voor mensen. Maar pas op voor de blauwgeringde octopus; deze kleine, felgekleurde rover kan dodelijk zijn door verlamming te veroorzaken.

Zelfgebouwde huizen

Octopussen wonen in holen gemaakt van rotsen en zijn verbazingwekkende bouwers. Ze gebruiken hun krachtige armen en zuignappen om rotsen op hun plaats te bewegen en kunnen zelfs een “rotsdeur” bouwen die sluit als de octopus thuis is.

Lastig te vangen

Octopussen hebben verschillende trucs om aan roofdieren te ontsnappen. Ze kunnen een inktachtige vloeistof afscheiden die het water donker en troebel maakt, waardoor ze zich kunnen verstoppen. Ze kunnen ook van kleur veranderen om op te gaan in hun omgeving. En als een ledemaat wordt gevangen, laten ze het gewoon achter; geen zorgen, het groeit terug.

Ze hebben armen en benen!

Het woord octopus komt van het Griekse ‘októpus’, wat ‘acht voet’ betekent. Hoewel vaak gedacht wordt dat octopussen acht armen hebben, fungeren zes ledematen als armen en twee meer als benen, waarmee de octopus over de zeebodem loopt en afzet bij het zwemmen.

Honderden soorten octopus

Magnapinna
Magnapinna

Er zijn 289 verschillende soorten octopussen, elk met hun eigen unieke eigenschappen. Van de Abdopus octopus die het land op gaat om te jagen tot de diepzeebewonende Magnapinna die eruitziet als een buitenaardse octopus, de diversiteit is verbazingwekkend.

Een vampieroctopus drinkt geen bloed

Vampierinktvis

Ondanks zijn angstaanjagende naam, vampyroteuthis infernalis, wat letterlijk “vampierinktvis uit de hel” betekent, is de vampieroctopus eigenlijk een levend fossiel dat nauwer verwant is aan uitgestorven soorten. Met acht tentakels verbonden door een web, heeft deze soort een unieke verdedigingstechniek: hij kan zichzelf binnenstebuiten keren om roofdieren af te schrikken.

Sommige octopussen dragen “hoeden”

De kokosnootoctopus staat bekend om zijn vermogen om op twee ledematen te lopen terwijl hij een kokosnootschelp als een “hoed” draagt. Deze schelp dient niet als modeaccessoire, maar als een slimme manier om zich te verbergen voor roofdieren die van bovenaf aanvallen.

Ze kunnen geweldige acteurs zijn

De mimic octopus verdient misschien wel een Oscar voor zijn vermogen om andere zeedieren na te bootsen, zoals kwallen, zeeslangen en krabben, om roofdieren af te schrikken. Door zich in een hol te verstoppen en twee armen op een bepaalde manier te bewegen, kan hij bijvoorbeeld een zeeslang imiteren.

Intelligentie en meerdere hersenen

Octopussen staan bekend om hun grote en complexe hersenen, met uitstekende langetermijngeheugen en probleemoplossende vaardigheden. Een verbijsterend feit is dat ze negen hersenen hebben: één centrale hersen en acht kleinere die elk een arm of been besturen. Hun uiterst flexibele lichaam, zonder botten, maakt hen tot ware ontsnappingskunstenaars.

Koninklijk blauw bloed

Wanneer we zeggen dat iemand “blauw bloed” heeft, bedoelen we meestal dat ze van adel zijn. Octopussen hebben letterlijk blauw bloed, dankzij een blauw koperhoudend molecuul genaamd hemocyanine, wat hen helpt te overleven in zuurstofarme wateren. Ze hebben ook drie harten, wat misschien wel wat orgaanjaloezie opwekt.