Maart markeert de overgang van donkere winterdagen naar het ontluikende voorjaar. Binnen de categorie feestdagen en kalender en de algemene geschiedenis zit de derde maand van het jaar boordevol tradities, astronomische fenomenen en volksweerkunde. Hieronder vind je tien gecontroleerde weetjes over de maand maart.
1. Maart was in het oude Rome de allereerste maand van het kalenderjaar
In de vroegste Romeinse kalender, die werd toegeschreven aan stichter Romulus, telde het jaar slechts tien maanden en begon de jaartelling op 1 maart (Martius). Omdat de winterperiode geen agrarische of militaire activiteiten kende, bleven die maanden aanvankelijk onbenoemd. Pas in 153 voor Christus werd 1 januari officieel aangewezen als het begin van het bestuursjaar.
2. De maand dankt haar naam aan de Romeinse oorlogsgod Mars
De Romeinen vernoemden de maand naar Mars, hun god van de oorlog en beschermer van de landbouw. Zodra de sneeuw smolt en de wegen weer begaanbaar werden, openden de Romeinse legioenen hun nieuwe militaire veldtochten. Tegelijkertijd brachten boeren offers aan Mars om een vruchtbaar zaaiseizoen af te smeken voor hun akkers.
3. De astronomische lente begint rond 20 maart met de equinox
Op het noordelijk halfrond luidt de lente-equinox (dag-en-nachtevening) rond 20 of 21 maart het astronomische voorjaar in. Op dat exacte moment staat de zon loodrecht boven de evenaar. Dag en nacht zijn dan overal op de aardbol nagenoeg even lang, waarna de dagen in Europa snel merkbaar langer worden dan de nachten.
4. Het gezegde ‘maart roert zijn staart’ beschrijft het grillige lenteweer
In maart botsen koude arctische luchtstromen regelmatig op opwarmende luchtmassa’s uit het zuiden. Dit leidt vaak tot zogeheten ‘maartse buien’, waarbij zonnige momenten binnen enkele minuten kunnen omslaan in felle hagel- of sneeuwbuien. Het aloude gezegde ‘maart roert zijn staart’ herinnert eraan dat de winter pas aan het eind van de maand definitief wijkt.
5. Op 8 maart vieren miljoenen mensen Internationale Vrouwendag
Sinds de eerste vieringen door de arbeidersbeweging in 1911 staat 8 maart wereldwijd in het teken van vrouwenrechten en gendergelijkheid. Vrouwen streden destijds voor algemeen kiesrecht, betere arbeidsomstandigheden en vrede. In 1977 riepen de Verenigde Naties 8 maart officieel uit tot Internationale Vrouwendag, wat in tientallen landen een officiële feestdag is.
6. De Ierse feestdag Saint Patrick’s Day kleurt steden groen op 17 maart
Op 17 maart herdenkt de Ierse gemeenschap de sterfdag van Sint-Patricius, de patroonheilige die het christendom naar Ierland bracht. Volgens de overlevering gebruikte hij een groen klavertje drie (shamrock) om de goddelijke Drie-eenheid uit te leggen. Wereldwijd dossen feestvierders zich op deze dag uit in groene kleding en worden rivieren en monumenten groen verlicht.
7. Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen vinden traditioneel plaats in maart
In de Nederlandse democratie speelt maart een prominente bestuurlijke rol. De Kieswet bepaalt namelijk dat de reguliere gemeenteraadsverkiezingen om de vier jaar in de derde week van maart plaatsvinden. De keuze voor deze voorjaarsmaand zorgt ervoor dat kiezers niet door zware sneeuwval of zomerse vakanties worden belemmerd om hun stem uit te brengen.
8. Op de laatste zondag van maart verspringt de klok naar zomertijd
In alle lidstaten van de Europese Unie gaat in het laatste weekend van maart de zomertijd in. In de nacht van zaterdag op zondag springt de wijzer om twee uur ’s nachts direct vooruit naar drie uur. Hoewel we die nacht een uur minder slapen, levert dit gedurende het hele voorjaar en de zomer langere lichte avonden op.
9. Aquamarijn is de officiële geboortesteen van de maand maart
Binnen de edelsteenkunde heeft elke kalendermaand een traditionele geboortesteen. Voor maart is dat de aquamarijn, een lichtblauwe tot zeegroene variant van het mineraal beryl. De naam stamt uit het Latijnse aqua marina (zeewater). Zeelieden droegen de steen eeuwenlang als talisman tegen schipbreuk en zeekwalen.
10. Het hindoeïstische lentefeest Holi valt vrijwel altijd in maart
Tijdens de volle maan van de hindoemaand Phalguna, die meestal in maart valt, barst in India en Suriname het uitbundige Holi-Phagwa-feest los. Mensen besprenkelen elkaar met felgekleurd poeder (gulal) en geparfumeerd water om de overwinning van het goede op het kwade en de komst van de vruchtbare lente te vieren.
