Iedereen heeft er wel eens eentje in handen gehad. Je draait wat aan de vlakken, maakt één kant compleet en legt hem vervolgens vaak weer weg.
Maar achter dat kleurrijke blokje plastic gaat een wereld van wiskunde, snelheidsduivels en geschiedenis schuil.
1. De uitvinder kon hem zelf niet oplossen
Toen de Hongaarse architectuurprofessor Ernő Rubik zijn prototype in 1974 in elkaar knutselde met elastiekjes en paperclips, wist hij niet zeker of het ding überhaupt oplosbaar was.
Nadat hij de kleuren voor het eerst door elkaar had gehusseld, deed hij er een volle maand over om de puzzel weer in de oorspronkelijke staat te krijgen.
Tegenwoordig leren kinderen het in een middagje via YouTube.
2. Het heette oorspronkelijk de “Magische Kubus”
In Hongarije lag de puzzel in de winkels als de Bűvös Kocka, wat Magische Kubus betekent.
Toen de Amerikaanse speelgoedgigant Ideal Toy Corp de rechten kocht, vonden ze die naam te zweverig. Ze overwogen namen als “The Gordian Knot” en “Inca Gold”.
Uiteindelijk kozen ze simpelweg voor de naam van de maker: Rubik’s Cube.
3. 43 Triljoen mogelijkheden
Hou je vast. Een standaard 3×3 kubus heeft 43.252.003.274.489.856.000 mogelijke posities. Dat is ruim 43 triljoen.
Om dat in perspectief te plaatsen: als je voor elke mogelijke combinatie één kubus zou hebben, zou je de hele aarde kunnen bedekken met een laag van 275 kubussen dik.
En toch is er maar één oplossing.
4. Het “Godsgetal” is 20
Ondanks die 43 triljoen combinaties, hebben supercomputers berekend dat elke willekeurig gehusselde kubus op te lossen is in maximaal 20 draaibewegingen.
Wiskundigen noemen dit getal “God’s Number”.
Als je er langer over doet, neem je dus eigenlijk een omweg.
5. De eerste kampioen was razendsnel voor zijn tijd
Het eerste wereldkampioenschap werd gehouden in 1982 in Boedapest.
De winnaar was de Amerikaan Minh Thai. Hij won met een tijd van 22,95 seconden.
Voor die tijd was dat ongekend snel, hoewel huidige toppers daar nu om moeten lachen.
6. Het huidige record is mensonterend snel
Die 22 seconden van vroeger is nu erg langzaam. Het huidige wereldrecord staat op naam van de Amerikaan Max Park.
In juni 2023 loste hij de kubus op in een verbijsterende 3,13 seconden.
Knipper met je ogen en je hebt het gemist.
7. Robots doen het in een fractie van een seconde
Vind je 3 seconden snel? Een robot van Mitsubishi Electric zette in 2024 een nieuw Guinness World Record neer: 0,305 seconden.
De robot draait zo snel dat het menselijk oog de beweging niet eens kan registreren.
8. Het bestverkochte speelgoed aller tijden
Er zijn wereldwijd naar schatting meer dan 450 miljoen officiële Rubik’s Cubes verkocht.
Als je alle goedkope namaakvarianten meetelt, loopt dat getal waarschijnlijk in de miljarden.
Het stootte in de jaren ’80 de hoelahoep en de jojo van de troon.
9. Er wordt ook “blind” en met voeten gepuzzeld
Speedcubers zoeken steeds nieuwe uitdagingen. Zo is er een categorie voor het oplossen met één hand, en zelfs geblinddoekt.
Hierbij memoriseer je de kubus eerst, doe je een blinddoek om en los je hem op.
Vroeger was er ook een officiële categorie “met je voeten”, maar die is inmiddels afgeschaft.
10. Netflix maakte de kubus weer hip
Hoewel de rage in de jaren ’80 piekte, zorgde de Netflix-documentaire The Speed Cubers uit 2020 voor een enorme revival.
De film focust op de vriendschap tussen de twee beste cubers ter wereld, Feliks Zemdegs en Max Park.
Het liet zien dat het meer is dan een speeltje: het is een topsport met een ontzettend hechte community.