Zebra’s zijn de punkers van de Afrikaanse savanne. Ze lijken op paarden, maar probeer er maar eens eentje te temmen; dat gaat je niet lukken. Ze zijn wild, sociaal en hebben een uiterlijk dat roofdieren letterlijk hoofdpijn geeft.
Van hun verbazingwekkende migraties tot de grote vraag of ze nu wit of zwart zijn: we hebben de meest fascinerende feiten voor je op een rij gezet.
1. Natuurlijke insectenspray
Wetenschappers hebben decennia gedebatteerd over het nut van die strepen. Camouflage? Sociale herkenning? De meest recente theorie is een stuk praktischer: het weert vliegen af. De strepen brengen het licht zo in de war dat vliegende insecten, zoals de gevreesde tseetseevlieg, moeite hebben met landen. Een zebra draagt dus eigenlijk een hippe vorm van pestbestrijding.
2. Geen zebra is hetzelfde
Je kunt een zebra-patroon vergelijken met een menselijke vingerafdruk. Geen twee zebra’s hebben exact dezelfde strepen. Dit helpt de dieren waarschijnlijk ook om elkaar binnen de kudde te herkennen, wat handig is als je met duizenden tegelijk over de steppe dendert.
3. Het zijn eigenlijk zwarte dieren
De eeuwige discussie: is hij wit met zwart of zwart met wit? Genetisch onderzoek heeft het verlossende antwoord gegeven. Een zebra is in de basis zwart. De witte strepen ontstaan doordat de pigmentatie op die plekken wordt onderdrukt. Technisch gezien is een zebra dus een zwart dier met witte strepen.
4. Verblindingstactiek: de ‘Dazzle’
Een groep zebra’s wordt in het Engels heel toepasselijk een ‘dazzle’ genoemd. Wanneer een kudde gaat rennen, zorgt de wirwar aan strepen voor een optische illusie voor roofdieren zoals leeuwen. Die kunnen door de flitsende patronen niet goed meer inschatten waar de ene zebra ophoudt en de andere begint. Verwarring is de beste overlevingstactiek.
5. Berggeiten in vermomming
Niet alle zebra’s houden van de vlakke savanne. De bergzebra leeft, zoals de naam al verraadt, op ruig terrein op grote hoogte. Ze hebben harde, puntige hoeven die meer weghebben van die van een ezel dan van een paard, waardoor ze behendig over steile rotswanden kunnen klimmen.
6. De Grote Migratie
Zebra’s zijn de ultieme roadtrippers. Samen met gnoes nemen ze deel aan de beroemde ‘Grote Migratie’ in de Serengeti. Ze leggen honderden kilometers af op zoek naar vers gras en water. Ze zijn daarbij vaak de ‘verkenners’; zebra’s eten namelijk de bovenste, taaie laag van het gras, waardoor de kortere, malse sprietjes overblijven voor de gnoes die achter hen aan komen.
7. Slapen doe je staand
Net als paarden kunnen zebra’s staand slapen. Ze hebben een speciaal mechanisme in hun gewrichten waardoor hun poten “op slot” gaan. Zo kunnen ze rusten terwijl ze direct klaarstaan om weg te sprinten zodra er een hongerige leeuw in de buurt komt. Er is binnen de groep altijd wel eentje die de wacht houdt.
8. Een trap als een sloopkogel
Onderschat een zebra nooit. Hoewel ze er vredig uitzien, kunnen ze dodelijk uithalen. Een trap van een zebra is krachtig genoeg om de kaak van een leeuw te verbrijzelen. Ze staan erom bekend dat ze fel van zich af bijten en trappen als ze in het nauw worden gedreven.
9. Drie smaken zebra
Er zijn drie hoofdsoorten: de steppezebra (de meest voorkomende), de bergzebra en de zeldzame Grévyzebra. Die laatste ziet eruit als een zebra die door een verfijnde kunstenaar is getekend; ze hebben veel dunnere, strakkere strepen en grote, ronde oren die lijken op die van een muis.
10. Sociale vlinders
Zebra’s zijn extreem sociaal en vormen hechte familie-eenheden. Als een lid van de groep verdwaalt of wordt aangevallen, zie je vaak dat de rest van de kudde stopt en op zoek gaat. Ze communiceren met elkaar via hinniken en snuiven, maar ook met hun oren. De stand van de oren verraadt direct of een zebra boos, bang of relaxed is.