De Axolotl is een bron van eindeloze fascinatie en wetenschappelijke studie. Dit unieke amfibie, vaak ten onrechte aangeduid als de ‘Mexicaanse wandelvis’, is in werkelijkheid een soort salamander die de harten van velen heeft veroverd met zijn eigenaardige uiterlijk en verbazingwekkende biologische eigenschappen.

1. Meester in regeneratie

De Axolotl bezit een verbazingwekkende capaciteit voor regeneratie, waardoor het dier in staat is om verloren gegane ledematen, organen zoals het hart en de longen, en zelfs delen van zijn hersenen te herstellen. Dit proces verloopt zonder littekenvorming, een fenomeen dat wetenschappers wereldwijd fascineert en hoop biedt voor medische toepassingen bij mensen.

2. Grenzen aan groei

Hoewel de Axolotl bekend staat om zijn regeneratieve vermogens, suggereren studies dat er een limiet is aan hoe vaak een ledemaat kan worden teruggewonnen. Na ongeveer vijf keer begint het vermogen af te nemen, wat resulteert in minder perfecte regeneratie en de vorming van littekenweefsel.

3. Adembenemende kieuwen

De opvallende, veerachtige uitsteeksels aan de zijkanten van het hoofd van de Axolotl zijn zijn kieuwen. Deze fascinerende wezens behouden hun kieuwen gedurende hun hele leven, een kenmerk van hun neotenische aard, maar ze hebben ook functionele longen en komen regelmatig naar het oppervlak voor een teug lucht.

4. Natuurlijke kankerbestrijder

Axolotls zijn meer dan duizend keer resistenter tegen kanker dan zoogdieren. Dit opmerkelijke feit biedt hoop dat de natuurlijke weerstand van de Axolotl tegen kanker op een dag kan worden benut om menselijke levens te verlengen en kanker te bestrijden.

5. Exclusief Mexicaans

De Axolotl is een uniek dier dat alleen in Mexico voorkomt, specifiek in het oude meren- en kanalennetwerk van Lake Xochimilco in Zuid-Mexico-Stad. Hoewel ze ook in gevangenschap overleven, is hun natuurlijke habitat sterk bedreigd.

6. Zuigvoeders

Axolotls kauwen hun voedsel niet, maar gebruiken een zuigmechanisme om te eten. Dit doen ze door hun kieuwspleten te sluiten terwijl ze voedsel naar binnen zuigen, een methode die hen in staat stelt om een verscheidenheid aan prooien te consumeren.

7. Bodemvoeders met een voorkeur voor rind

Als bodembewoners maken Axolotls gebruik van grind dat samen met hun voedsel wordt opgezogen. Dit grind helpt bij de vertering, vergelijkbaar met hoe vogels grit gebruiken. Bovendien gebruiken Axolotls het ingeslikte grind om hun drijfvermogen te reguleren.

8. Weinig natuurlijke vijanden

Ondanks hun status als kritiek bedreigde soort, hebben Axolotls in het wild weinig natuurlijke vijanden. Hun grootste bedreigingen komen van menselijke activiteiten en de introductie van invasieve soorten in hun leefgebied.

9. Neotenie: Eeuwig Jong

Een van de meest unieke kenmerken van de Axolotl is zijn neotenische levenscyclus, waarbij het dier zijn jeugdige kenmerken behoudt in de volwassenheid zonder de typische metamorfose te ondergaan die andere amfibieën wel doormaken. Dit betekent dat Axolotls hun hele leven in het water blijven leven met behoud van hun kieuwen.

10. Een Azteekse oorsprong

De naam ‘Axolotl’ vindt zijn oorsprong in de Azteekse mythologie en betekent ‘waterhond’. Dit is een verwijzing naar Xolotl, een god die geassocieerd wordt met vuur, bliksem, misvormingen en de dood. Volgens de mythe transformeerde Xolotl zich in een Axolotl om aan opoffering te ontsnappen, wat de culturele en mythologische betekenis van dit dier in het oude Mexico onderstreept.

11. Geslachtsherkenning

Het onderscheiden van mannelijke en vrouwelijke Axolotls is relatief eenvoudig. Mannetjes hebben een grotere, bredere kop en een langere staart, terwijl vrouwtjes een ronder, voller lichaam hebben en vaak korter zijn. Deze fysieke verschillen maken deel uit van hun voortplantingsstrategie en zijn essentieel voor het identificeren van geslachten in onderzoeks- en fokprogramma’s.

12. Voortplantingsseizoen

De Axolotl bereikt seksuele rijpheid rond de leeftijd van zes maanden, met een voortplantingsseizoen dat loopt van maart tot juni. Tijdens dit seizoen vindt de paring plaats, waarbij de watertemperatuur en -niveaus een optimale omgeving bieden. In gevangenschap kunnen Axolotls meerdere keren per jaar fokken, wat bijdraagt aan hun behoud.

13. Een dans van verleiding

De voortplanting van de Axolotl omvat een unieke dans tussen het mannetje en het vrouwtje, die dient als het begin van het paringsritueel. Deze dans, waarbij ze tegen elkaar aan wrijven en in cirkels bewegen, culmineert in de overdracht van spermapakketten van het mannetje naar het vrouwtje, een fascinerend schouwspel van natuurlijke choreografie.

14. Overvloed aan eieren

Vrouwelijke Axolotls leggen een indrukwekkend aantal eieren, variërend van 300 tot 1000, afhankelijk van de omstandigheden. Deze eieren worden zorgvuldig bevestigd aan substraten in het water, zoals planten of stenen, om ze te beschermen tegen roofdieren. De jongen zijn volledig onafhankelijk vanaf het moment dat ze uitkomen, wat hun overlevingskansen in het wild vergroot.

15. Delicatesse voor de Azteken

In het oude Mexico werden Axolotls beschouwd als een delicatesse door de Azteken, die hen waardeerden voor zowel hun smaak als hun voedingswaarde. Deze traditie onderstreept de rijke culturele geschiedenis van de Axolotl en zijn plaats in de Mexicaanse culinaire traditie.

16. Bedreigd

De Axolotl staat vermeld als kritiek bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN, voornamelijk door habitatverlies en vervuiling in hun natuurlijke leefomgeving. De voortdurende urbanisatie en de invloed van de internationale huisdierenhandel vormen significante bedreigingen voor hun overleving in het wild.

17. Inspanningen voor Behoud

Onderzoekers en natuurbeschermers werken hard om de Axolotl te behouden door het creëren van ‘schuilplaatsen’ in Lake Xochimilco. Door het plaatsen van rotszakken en waterplanten die dienen als filters, en het inbrengen van schoon water, streven zij ernaar de leefomstandigheden in het schoonste deel van hun habitat te verbeteren, in de hoop de populatie van deze unieke amfibie te herstellen.