Met hun gigantische snavels en felle kleuren lijken Toekans rechtstreeks uit een tropisch paradijs te zijn ontsnapt. Maar die snavel is er niet alleen voor de sier; het is een multifunctioneel Zwitsers zakmes waarmee ze overleven in de dichte jungle van Midden- en Zuid-Amerika.
Hier zijn 11 weetjes over deze luidruchtige bosbewoners die laten zien dat ze veel meer zijn dan alleen een mooi plaatje.
11 Weetjes over toekans: De kleurrijke herrieschoppers van de jungle
Als je in de jungle bent, hoor je een toekan vaak nog voordat je hem ziet. Ze spelen een onmisbare rol in hun ecosysteem, maar hun leven hoog in de boomtoppen zit vol verrassingen. Wist je bijvoorbeeld dat ze hun snavel als airconditioning gebruiken?
1. Een orkest van vreemde geluiden
De naam toekan is geen toeval; het is een nabootsing van hun roep. Ze behoren tot de luidruchtigste vogels ter wereld, maar verwacht geen nachtegalenconcert. Hun geluid lijkt meer op het gekwaak van een kikker of het geblaf van een hond. Vrouwtjes hebben vaak een hogere stem dan de mannetjes, en samen gebruiken ze hun kabaal om hun territorium af te bakenen en elkaar de weg naar lekker fruit te wijzen.
2. Een grote familie met grote snavels
Toekans maken deel uit van de familie Ramphastidae. Deze familie telt zo’n 40 verschillende soorten, van de bekende grote toekans tot de kleinere toekanetten en araçari’s. Het uiterlijk verschilt, maar de gemene deler is duidelijk: een snavel die eigenlijk veel te groot lijkt voor de rest van het lichaam.
3. De snavel als airconditioning
Die enorme snavel ziet er zwaar uit, maar schijn bedriegt; vanbinnen lijkt het op een honingraatstructuur vol lucht, waardoor hij verrassend licht is. Behalve om fruit te plukken of vijanden te intimideren, gebruikt de toekan zijn snavel om af te koelen. Door de bloedstroom naar de snavel te reguleren, kan de vogel overtollige lichaamshitte afvoeren. Een biologische radiator, dus.
4. Hop, hop, toekan gaat
Ondanks hun vleugels zijn toekans geen langeafstandsvliegers. Ze zijn eigenlijk behoorlijk onhandig in de lucht. Je zult ze vaker zien hoppen van tak naar tak dan dat ze sierlijke cirkels trekken boven het bos. Ze blijven het liefst hoog in de boomtoppen, waar ze zich veilig voelen voor roofdieren op de grond.
5. Hoogtevrees is geen optie
Toekans leven in de ‘canopy’, de bovenste laag van het regenwoud. Ze komen bijna nooit naar de bosbodem. Rivieren zijn voor hen serieuze obstakels; omdat ze niet graag over grote open watervlaktes vliegen, zie je vaak dat verschillende soorten toekans gescheiden worden door brede waterwegen.
6. Van reus tot dwerg
Er zit nogal wat verschil in het formaat van deze vogels. De Tokotoekan is de absolute koning van de familie; hij wordt zo’n 61 centimeter lang. Aan de andere kant van het spectrum vind je de Tawny-tufted toekanet, die met zijn 32 centimeter bijna in je handpalm zou passen. Klein maar dapper, en minstens zo kleurrijk.
7. Fruit gooien als date-night
Toekans zijn sociale dieren en meestal monogaam. Hun hofmakerij is behoorlijk speels: ze gooien regelmatig stukjes fruit naar elkaar om de band te versterken. Als je een paar toekans ziet overgooien met bessen, ben je getuige van een romantisch diner in de jungle.
8. De onzichtbare bedreiging
Hoewel veel soorten nog niet officieel als bedreigd te boek staan, gaat het niet overal goed. Habitatverlies door ontbossing is het grootste probleem. De bomen waar zij hun nesten in bouwen, maken plaats voor landbouwgrond en wegen. Ook de illegale handel in exotische vogels blijft een schaduw werpen over hun toekomst.
9. Slapen als een opgevouwen pakketje
Hoe slaap je in een kleine boomholte met zo’n enorme snavel? De toekan heeft daar een slimme truc voor. Hij draait zijn kop 180 graden naar achteren, legt zijn snavel op zijn rug en klapt zijn staartveren er als een dekentje overheen. Zo verandert de vogel in een compacte verendotel die precies in een spechtenholte past.
10. Zoek de verschillen
Bij veel vogelsoorten is het mannetje veel feller gekleurd dan het vrouwtje, maar bij toekans is er sprake van monomorfisme. Dat betekent dat ze er identiek uitzien. Wetenschappers denken dat dit komt doordat sociale status en herkenning binnen de groep belangrijker zijn dan het imponeren van een partner met uiterlijk vertoon.
11. De tuinmannen van het regenwoud
Zonder de toekan zou het regenwoud er heel anders uitzien. Ze eten enorme hoeveelheden fruit en vliegen daarna een eindje verderop om de zaden weer uit te poepen. Op deze manier helpen ze bij de verspreiding van bomen en planten door het hele bos. De toekan is dus niet alleen een bewoner van de jungle, maar ook de actieve beheerder ervan.