Met een oppervlakte van ruim twee miljoen vierkante kilometer is Groenland met afstand het grootste eiland op aarde dat geen continent is. De arctische wildernis wordt gedomineerd door een kolossale ijskap, diepe fjorden en een hechte inheemse cultuur. Binnen de categorie landen en steden spreekt dit noordelijke gebied enorm tot de verbeelding. Hieronder ontdek je 15 gecontroleerde weetjes over Groenland.
1. Het is een autonoom land binnen het Koninkrijk Denemarken
Hoewel Groenland geografisch tot het Noord-Amerikaanse continent behoort, is het staatkundig verbonden met Europa. Sinds 1979 heeft het eiland zelfbestuur binnen het Deense koninkrijk, wat in 2009 verder werd uitgebreid met de Wet op Zelfbeschikking. De lokale regering in hoofdstad Nuuk beslist over onderwijs, gezondheidszorg en visserij, terwijl Defensie en Buitenlandse Zaken worden gedeeld met Denemarken.
2. Het is het grootste eiland op onze planeet
Groenland beslaat een landoppervlakte van circa 2.166.000 vierkante kilometer. Het is daarmee ruim vijftig keer zo groot als Nederland. Alleen landmassa’s zoals Australi\u00eb en Antarctica zijn groter, maar die worden in de geografie als volwaardige continenten geclassificeerd. Hemelsbreed strekt het eiland zich uit over meer dan 2.600 kilometer van noord naar zuid.
3. Het land heeft de laagste bevolkingsdichtheid ter wereld
Ondanks de enorme afmetingen wonen er slechts zo’n 56.600 mensen op het eiland. Dat resulteert in een gemiddelde dichtheid van ongeveer 0,03 inwoner per vierkante kilometer. Vrijwel de gehele bevolking woont geconcentreerd in een handjevol kustplaatsen in het ijsvrije zuidwesten, waar de warme Golfstroom de fjorden bevaarbaar houdt.
4. De naam was een vroege vorm van marketing
Ruim tachtig procent van het eiland ligt begraven onder een permanente ijslaag. Waarom heet het dan Groenland? Volgens middeleeuwse IJslandse sagen werd de naam rond 982 bedacht door de Noorse Viking Erik de Rode. Nadat hij wegens doodslag uit IJsland was verbannen, zocht hij kolonisten voor zijn nieuwe nederzetting. Hij noemde het eiland bewust Grønland (‘Groen land’) omdat een aantrekkelijke naam meer kolonisten zou overtuigen de oversteek te wagen.
5. Er lopen geen autowegen tussen de verschillende dorpen
Een van de opvallendste kenmerken van Groenland is het totale ontbreken van een interlokaal wegennet. Tussen steden liggen diepe fjorden, gletsjers en torenhoge bergen. Wie van de hoofdstad Nuuk naar een andere nederzetting wil reizen, is aangewezen op binnenlandse lijnvluchten, helikopters of kustschepen. In de noordelijke wintermaanden vormen hondensleden en sneeuwscooters het belangrijkste vervoermiddel over het bevroren zee-ijs.
6. De overgrote meerderheid van de bevolking is Inuit
Bijna negentig procent van de Groenlanders behoort tot de Inuit (Kalaallit). Hun voorouders van de Thule-cultuur migreerden rond het jaar 1200 vanuit Noord-Canada naar het eiland. Eeuwenoude jachttechnieken, kajakken, hondensledetradities en de bereiding van traditionele gerechten zoals gedroogde vis en zeehondenvlees spelen tot op de dag van vandaag een centrale rol in de samenleving.
7. De ijskap bevat bijna drie miljoen kubieke kilometer ijs
De Groenlandse ijskap is na die van Antarctica de grootste ijsmassa op aarde. Op het dikste punt is het landijs meer dan drie kilometer dik. Wetenschappers berekenen dat als al het ijs op Groenland zou smelten, de wereldwijde zeespiegel met ruim zeven meter zou stijgen. Het eiland fungeert daardoor als een van de belangrijkste meetstations ter wereld voor klimaatonderzoek.
8. Het noorderlicht kleurt de winterhemel
Van september tot april is Groenland een van de beste plekken ter wereld om de aurora borealis te aanschouwen. Doordat er buiten de dorpen nauwelijks lichtvervuiling bestaat en de poollucht uitzonderlijk droog en helder is, dansen de groene en paarse lichtsluiers regelmatig direct boven de daken. In de zomermaanden gaat de zon daarentegen maandenlang helemaal niet onder dankzij de middernachtzon.
9. De hoofdstad Nuuk herbergt een derde van de bevolking
Nuuk (vroeger bekend als Godth\u00e5b) is de politieke en culturele hoofdstad van het eiland. Er wonen bijna twintigduizend mensen, wat neerkomt op ruim een derde van de totale eilandbevolking. De stad beschikt over een universiteit, een nationaal museum, moderne kunstgaleries en een levendige haven, omringd door het monumentale bergmassief van Sermitsiaq.
10. De zeebodem en bergen herbergen zeldzame aardmetalen
Onder het smeltende ijs en in de rotsige bodem liggen enorme minerale voorraden verborgen. Groenland bezit rijke voorraden aan uranium, zink, lood, goud en zeldzame aardmetalen die onmisbaar zijn voor windturbines, elektrische batterijen en smartphones. Deze grondstoffen maken het eiland geopolitiek gezien een strategisch knooppunt voor wereldmachten.
11. De Ilulissat-ijsfjord staat op de UNESCO-Werelderfgoedlijst
Bij de westelijke plaats Ilulissat mondt de Sermeq Kujalleq-gletsjer uit in een veertig kilometer lange fjord. Het is de snelst bewegende gletsjer van het noordelijk halfrond, die dagelijks tientallen miljoenen tonnen ijs afkalft. De torenhoge ijsbergen die langzaam door de fjord naar zee drijven, bezorgden het gebied in 2004 een plek op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. Inmiddels telt Groenland drie offici\u00eble UNESCO-locaties.
12. Het Groenlands is een taal van lange samenstellingen
Sinds 2009 is het Groenlands (Kalaallisut) de enige offici\u00eble landstaal, al spreken veel inwoners daarnaast Deens en Engels. De taal is polysynthetisch: woorden worden gevormd door aan een basisstam tientallen achtervoegsels vast te plakken. Een complete Nederlandse zin kan in het Groenlands vaak in \u00e9\u00e9n enkel, indrukwekkend lang woord worden uitgedrukt.
13. De koudste temperatuur ooit gemeten lag onder de min 66 graden
Door de noordelijke ligging heerst er een streng toendraklimaat. In de wintermaanden kan het kwik in het binnenland dalen tot extreme diepten. Op het ijskapstation Klinck werd in december 1991 een officieel record van min 69,6 graden Celsius gemeten, de koudste temperatuur ooit vastgesteld op het noordelijk halfrond.
14. Miljoenen jaren geleden groeiden er weelderige naaldbossen
DNA-onderzoek aan ijskernen die diep onder de gletsjers zijn opgeboord, toonde aan dat Groenland een half miljoen jaar geleden bedekt was met dichtbegroeide naaldbossen van sparren, dennen en taxusbomen. Fossiele resten tonen aan dat vlinders en kevers destijds floreerden in een klimaat dat leek op dat van het huidige Zuid-Scandinavi\u00eb.
15. Duurzaam toerisme vervangt langzaam traditionele visserij
Visserij op garnalen en heilbot vormt al decennia ruim negentig procent van de Groenlandse export. De laatste jaren investeert het land echter flink in duurzaam ecotoerisme. Met de opening van gemoderniseerde internationale luchthavens in Nuuk en Ilulissat kunnen reizigers de ijswereld, walvissafari’s en hondensledetochten makkelijker bereiken zonder het kwetsbare noordelijke ecosysteem te belasten.
