Hij was een tot slaaf gemaakte krijger die het machtigste rijk van de oudheid deed wankelen op zijn grondvesten. Spartacus ontketende de grootste slavenopstand uit de Romeinse geschiedenis en werd een eeuwig symbool van verzet tegen onderdrukking. Hieronder lees je veertien weetjes over Spartacus.
1. Hij werd geboren in Thracië en diende in het hulpleger
Spartacus werd rond 103 voor Christus geboren in Thracië (het huidige Bulgarije en Noordoost-Griekenland). Romeinse bronnen melden dat hij aanvankelijk als huursoldaat diende in de hulptroepen van het Romeinse leger, voordat hij deserteerde, gevangen werd genomen en tot slaaf werd gemaakt in de geschiedenis.
2. Hij werd verkocht aan een gladiatorenschool in Capua
Wegens zijn gespierde bouw en militaire ervaring kocht de gladiatorentrainer Lentulus Batiatus hem aan. In diens ludus in Capua werd Spartacus opgeleid tot zwaarbewapende gladiator (een murmillo of thraex) om ter vermaak van het Romeinse publiek op leven en dood te vechten.
3. De grote ontsnapping begon met messen uit de keuken
In het jaar 73 voor Christus beraamden tweehonderd gladiatoren in Capua een ontsnappingsplan. Toen hun complot werd verraden, grepen zo’n zeventig vechters wat ze konden vinden: hakmessen, spiesen en spitpennen uit de keuken van de school. Ze vochten zich een weg naar buiten en veroverden onderweg echte wapens.
4. De rebellen verschansten zich op de top van de Vesuvius
De vluchtelingen trokken naar de vulkaan Vesuvius nabij Napels, die in die tijd bedekt was met dichte bossen en wijnranken. Vanaf deze natuurlijke vesting overvielen ze Romeinse patrouilles en sloten duizenden weggelopen landbouwslaven en verarmde herders zich bij hen aan.
5. Ze daalden een afgrond af met touwen van wijnranken
Toen de Romeinse generaal Claudius Glaber de enige bergpas met drieduizend soldaten blokkeerde om de rebellen uit te hongeren, bedacht Spartacus een meesterlijke list. De opstandelingen vlochten sterke ladders van wilde wijnranken en lieten zich langs de steile rotswand aan de achterzijde omlaag zakken, waarna ze het Romeinse kamp in de rug aanvielen.
6. Zijn opstand groeide uit tot een leger van zeventigduizend man
Het nieuws over de overwinningen op het reguliere leger verspreidde zich als een lopend vuur over het Italiaanse platteland. Tienduizenden slaven, gladiatoren en boeren sloten zich aan. Op het hoogtepunt telde het rebellenleger tussen de zeventigduizend en honderdduizend strijders.
7. De strijd staat bekend als de Derde Slavenoorlog
De opstand groeide uit tot een volwaardige oorlog die het hart van het rijk bedreigde. In de Romeinse geschiedschrijving werd dit conflict aangeduid als de Derde Serviele Oorlog of de Gladiatorenoorlog, zoals uitgebreid beschreven in historische overzichten van de Derde Slavenoorlog.
8. Hij deelde oorlogsbuit strikt gelijkelijk onder zijn volgelingen
In tegenstelling tot veel andere antieke krijgsheren stond Spartacus bekend om zijn rechtvaardigheid. Hij verbood zijn mannen om goud en zilver op te potten en bepaalde dat alle buitgemaakte paarden, wapens en voorraden gelijkelijk moesten worden verdeeld onder alle strijders.
9. Spartacus versloeg meerdere officiële Romeinse legers
De Romeinse Senaat onderschatte de gladiatoren aanvankelijk schromelijk. Pas toen Spartacus twee legioenen onder leiding van de consuls Publicola en Clodianus verpletterend versloeg in Noord- en Midden-Italië, realiseerde Rome zich dat de hoofdstad zelf gevaar liep, net als in latere roerige tijden van Romeinse keizers.
10. Cilische piraten verraadden hem bij de Straat van Messina
Spartacus wilde zijn volgelingen overzetten naar Sicilië, waar eerder grote slavenopstanden hadden gewoed. Hij sloot een deal met Cilische piraten en betaalde hen met goud om schepen te leveren. De piraten namen het geld aan, maar voeren weg zonder ook maar één strijder over te zetten.
11. De steenrijke generaal Crassus omsingelde zijn troepen
De Romeinse Senaat gaf het opperbevel aan Marcus Licinius Crassus, de rijkste man van Rome. Crassus liet een ruim zestig kilometer lange gracht met een aarden wal graven over de punt van Calabrië om Spartacus op te sluiten. In een ijskoude winternacht brak Spartacus echter door de linies heen.
12. Hij sneuvelde vechtend bij de rivier de Silarus
In het voorjaar van 71 voor Christus vond de beslissende veldslag plaats bij de rivier de Silarus in Zuid-Italië. Vóór de strijd doodde Spartacus ceremonieel zijn eigen paard met de woorden: “Als we winnen heb ik paarden genoeg, en als we verliezen heb ik er geen meer nodig.” Hij vocht dapper vooraan in de linie en sneuvelde te midden van zijn vijanden.
13. Zijn lichaam werd na afloop nooit teruggevonden
Hoewel de Romeinen het slagveld grondig afzochten naar de gehate rebellenleider, werd het stoffelijk overschot van Spartacus nooit geïdentificeerd. Tussen de duizenden verminkte gesneuvelden was hij niet meer te onderscheiden van zijn medestrijders.
14. Zesduizend gevangenen werden gekruisigd langs de Via Appia
Crassus nam meedogenloos wraak om herhaling voorgoed te voorkomen. Zesduizend overlevende opstandelingen werden gekruisigd langs de Via Appia, de hoofdweg tussen Rome en Capua. Om de paar meter stond een kruis met een stervende slaaf, een gruwelijke waarschuwing die maandenlang bleef staan.
