Achter het wereldberoemde gouden masker schuilt het verhaal van een jongen die op negenjarige leeftijd de machtigste man op aarde werd. Zijn korte leven was getekend door ziekte en politieke onrust. We duiken in de weetjes over Toetanchamon zijn kosmische wapens, zijn verborgen graf en de hardnekkige legendes van de vloek.
1. Een kind op de troon
Koning “Toetanchamon” besteeg de troon toen hij slechts 9 jaar oud was. Op die leeftijd ben je nog een kind, toch moest hij een van de machtigste rijken uit de oudheid leiden.
Natuurlijk deed hij dit niet alleen. Hij werd omringd door machtige adviseurs, zoals de vizier Ay en generaal Horemheb. Zij namen de belangrijkste beslissingen terwijl de jonge farao leerde wat het betekende om een levende god te zijn.
2. Een mysterieus einde
Het leven van de farao was van korte duur. Hij overleed toen hij pas 18 of 19 jaar oud was. De exacte doodsoorzaak is nog steeds een van de grootste mysteries uit de archeologie.
Lange tijd dachten onderzoekers dat hij was vermoord door een klap op zijn achterhoofd. Moderne scans wijzen echter op een andere richting: een combinatie van een beenbreuk, infecties en malaria zou de jonge koning fataal zijn geworden.
3. Familiegeheimen en inteelt
De afstamming van de koning is complex. Uit genetisch onderzoek blijkt dat zijn ouders waarschijnlijk broer en zus waren. In het oude Egypte was dit binnen de koninklijke familie niet ongebruikelijk om de “bloedlijn zuiver” te houden.
Deze traditie had biologische gevolgen. De genetische schade zorgde ervoor dat de koning gedurende zijn hele leven kampte met ernstige fysieke beperkingen.
4. Een broze gezondheid
De mummie van Toetanchamon onthulde dat hij verre van een gezonde jongeman was. Hij leed aan een klompvoet, wat verklaart waarom er in zijn graf meer dan 130 wandelstokken werden gevonden.
Naast zijn loopmoeilijkheden leed hij aan een botziekte en had hij regelmatig last van malaria. Het beeld van een krachtige farao op een strijdwagen was in zijn geval waarschijnlijk meer propaganda dan werkelijkheid.
5. Een gehaaste begrafenis
Het graf van Toetanchamon is opvallend klein voor een farao. Wetenschappers vermoeden dat zijn dood zo onverwacht kwam dat zijn eigenlijke, grotere graf nog niet klaar was. Hij werd daarom in een “bescheidener onderkomen” geplaatst.
Er zijn sporen gevonden die erop wijzen dat de verf op de muren nog nat was toen de deur werd verzegeld. Ook veel objecten in het graf lijken oorspronkelijk voor iemand anders te zijn gemaakt en in allerijl aangepast voor de jonge koning.
6. Een kist van massief goud
Ondanks de haast was de luxe ongekend. De binnenste sarcofaag van de koning is gemaakt van 110 kilogram puur goud. Het is een van de meest kostbare voorwerpen die ooit uit de oudheid zijn opgegraven.
De details op de kist zijn verbluffend. Het toont de jonge farao in de gedaante van Osiris, de god van het dodenrijk, klaar om zijn reis naar het hiernamaals te maken met een fortuin aan zijn zijde.
7. De vloek
Na de ontdekking in 1922 ontstond het verhaal van de “Vloek van de Farao”. Verschillende mensen die betrokken waren bij de opgraving, waaronder financier Lord Carnarvon, overleden kort na de opening van het graf.
Hoewel kranten smulden van het verhaal, is de wetenschappelijke verklaring nuchterder. Sommige onderzoekers wijzen op gevaarlijke schimmels of bacteriën die duizenden jaren in het graf overleefden, toch bleken de meeste betrokkenen gewoon een gezegende leeftijd te bereiken.
8. Een tragisch familiedrama
In het graf werden twee kleine kistjes gevonden met daarin de mummies van twee baby’s. DNA-onderzoek bevestigde dat dit de doodgeboren dochters van Toetanchamon en zijn vrouw Anchesenamon waren.
9. Het incident met de baard
Het beroemde gouden dodenmasker is bijna drieduizend jaar intact gebleven, in 2014 ging het mis. Tijdens schoonmaakwerkzaamheden in het museum van Caïro brak de ceremoniële baard per ongeluk af.
Medewerkers probeerden de schade in het geheim te herstellen met een dikke laag “epoxylijm”, wat de schade alleen maar verergerde. Gelukkig kon een team van specialisten de ingreep later ongedaan maken en de baard op de juiste manier herstellen.
10. Geheime deuren achter de muur
Archeologen vermoeden dat het graf nog niet al zijn geheimen heeft prijsgegeven. Scans van de muren suggereren dat er achter de beschilderingen van de grafkamer holle ruimtes zitten.
Sommigen geloven dat dit de ingang is naar de laatste rustplaats van de beroemde koningin “Nefertiti”. Tot nu toe zijn de resultaten niet eenduidig genoeg om de muren daadwerkelijk open te breken.
11. Muziek uit het verleden
Onder de grafgiften bevonden zich twee zeldzame trompetten, één van zilver en één van brons. Het zijn de oudste functionerende trompetten ter wereld.
In 1939 werden de instrumenten door de BBC opgenomen. Kort nadat ze bespeeld werden, viel de stroom uit in Caïro en brak de Tweede Wereldoorlog uit. Dit voedde het bijgeloof dat het geluid van de trompetten onheil over de wereld brengt.
12. Verborgen door de geschiedenis
De reden dat het graf van Toetanchamon nooit door grafrovers is leeggehaald, is puur toeval. Bij de bouw van het graf van de latere farao Ramses VI werd het puin direct boven de ingang van het graf van Toetanchamon gestort.
Hierdoor bleef de ingang meer dan drieduizend jaar onzichtbaar en onaangeroerd. Terwijl bijna alle andere graven in de Vallei der Koningen werden geplunderd, bleef de schat van de Toetanchamon veilig verborgen onder de grond.
13. Een wapen uit de ruimte
Misschien wel het meest bizarre object in het graf is een ceremoniële dolk. Na uitgebreid onderzoek bleek het lemmet gemaakt van “meteorietijzer”.
De oude Egyptenaren gebruikten ijzer uit de ruimte lang voordat ze zelf ijzer uit de grond konden smelten. Voor hen was het letterlijk “metaal uit de hemel”, wat perfect paste bij de goddelijke status van hun jonge koning.